Giáo án Ngữ văn Lớp 8 - Tuần 30 - Năm học 2017-2018 - Trường THCS Ngô Quang Nhã

Ngày soạn: 13/03/2018
Tiết: 23
Tuần: 30
ÔN TẬP VĂN BẢN
(Bàn luận về phép học, Thuế máu)
I. Mục tiêu
- Bổ sung kiến thức về văn nghị luận trung đại.
- Hiểu được hoàn cảnh sử dụng và đặc điểm của thể tấu trong văn học trung đại.
- Nắm được nội dung và hình thức của Bàn luận về phép học và bài Thuế máu.
1. Kiến thức 
- Những hiểu biết bước đầu về tấu.
- Quan điểm, tư tưởng tiến bộ của tác giả về mục đích, phương pháp học và mối quan hệ của việc học với sự phát triển của đất nước.
- Đặc điểm hình thức lập luận của văn bản. 
- Hiểu được bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp qua việc dùng người dân các xứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc chiến tranh tàn khốc. Hình dung ra số phận bi thảm của những người bị bóc lột “thuế máu”theo trình tự miêu tả của tác giả.
- Thấy rõ ngòi bút lập luận sắc bén, trào phúng sâu cay của Nguyễn Ái Quốc trong văn chính luận.
2. Kĩ năng
- Đọc- hiểu một văn bản viết theo thể tấu.
- Nhận biết, phân tích cách trình bày luận điểm trong đoạn văn diễn dịch và quy nạp, cách sắp xếp và trình bày luận điểm trong văn bản.
- Rèn kĩ năng đọc - hiểu văn chính luận của Bác Hồ, tìm hiểu và phân tích nghệ thuật trào phúng sắc bén. 
- Học cách đưa yếu tố biểu cảm trong phóng sự chính luận của Bác.
3. Thái độ
- HS có cách nhìn đúng đắn về việc học.
- HS có thái độ yêu quê hương, yêu dân tộc.
II. Chuẩn bị.
- Thầy: Soạn giáo án, SGK, CKTKN.
- Trò: Soạn bài theo câu hỏi SGK.
III các bước lên lớp 
1. Ổn định lớp: (1p)
2. Kiểm tra bài cũ: Không
3. Nội dung bài mới: (38p)
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Nội dung cơ bản
Hoạt động 1(15p): Ôn tập lí thuyết
- Tấu là gì?
 - Nêu ý nghĩa?
- Em có suy nghĩ gì về cách tác giả đặt tên chương là “Thuế máu”?
- Mục đích viết văn bản Thuế máu là gì?
- Tấu là loại văn thư của bề tôi được viết bằng văn xuôi, văn vần hoặc văn biền ngẫu, gửi cho vua chúa để trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị.
- Bằng hình thức lập luận chặt chẽ, sáng tỏ, Nguyễn thiếp nêu lên quan niệm tiến bộ của ông về việc học.
- Người dân thuộc địa phải gánh chịu nhiều thứ thuế bất công vô lí. Song thuế máu là thứ thuế tàn nhẫn, phủ phàng nhất bóc lột xương máu, mạng sống của con người.
- “Thuế máu” gợi lên số phận thảm thương của người dân thuộc địa, đồng thời bộc lộ thái độ căm phẫn, mỉa mai đối với tội ác ghê tởm của chính quyền thực dân.
- Mục đích: Tố cáo và kết án chủ nghĩa thực dân Pháp đối với các nước thuộc địa Á - Phi, bước đầu vạch ra con đường CM đấu tranh giải phóng dân tộc cho các nước thuộc địa.
I. Ôn tập lí thuyết
1. Bàn luận về phép học.
2. Thuế máu
Hoạt động 2 (23p): Luyện tập
- Em hãy chứng minh đoạn trích là một đoạn văn nghị luận trình bày vấn đề một cách sáng sủa, rõ ràng?
- Tìm hiểu trình tự và cách đặt tên các phần trong bài?
- Tìm hiểu đặc sắc nghệ thuật trong bài?
- Yếu tố biểu cảm có tác dụng gì trong bài?
- Có thể hình dung trình tự lập luận của tác giả như sau:
+ Mở đầu bằng cách nêu mục đích chân chính của việc học.
+ Trên cơ sở đó tác giả phê phán những lệch lạc sai trái trong học tập.
+ Khẳng định quan điểm, phương pháp đúng đắn trog học tập.
+ Cuối cùng nêu tác dụng của việc học chân chính.
-> Bài văn giúp ta hiểu được mục đích của việc học là để làm người có đạo đức, có tri thức, góp phần làm hưng thịnh đất nước, chứ không phải để cầu danh lợi. Học phải đi đôi với hành.
- Gợi lên quá trình lừa bịp, bóc lột đến cùng kiệt thuế máu của bọn thực dân cai trị, đồng thời thể hiện tinh thần chiến đấu mạnh mẽ, thái độ phê phán triệt để của Nguyễn Ái Quốc.
- Trình tự bố cục theo thời gian.
- Nghệ thuật châm biếm, đả kích sắc sảo, tài tình:
+ Hệ thống hình ảnh sinh động, giàu ấn tượng và sức mạnh tố cáo.
+ Hình ảnh có tính xác thực và phản ánh chính xác tình trạng xã hội.
+ Ngôn ngữ giàu sắc thái trào phúng, châm biếm (con yêu, bạn hiền, chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do, lấy máu mình tưới dòng nguyệt quế, đem xương mình chạm vào những chiếc gậy, vật liệu biết nói).
+ Giọng điệu trào phúng giễu cợt: đùng một cái, ấy thế mà
- Hình ảnh được xây dựng mang tính biểu cảm cao, toát lên số phận của người dân thuộc địa, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của chính quyền thực dân. Khiến cho người đọc nhận ra lòng căm phẫn kẻ thống trị tàn ác, niềm xót xa, thương cảm cho số phận nô lệ.
II. Luyện tập
Bài 1: Chứng minh lập luận rõ ràng.
+Lập luận: Đối lập hai quan niệm về việc học.
+ Luận điểm rõ ràng, lí lẽ chặt chẽ, lời văn khúc chiết, thể hiện tấm lòng của một tri thức chân chính đối với đất nước.
Bài 2: Tìm hiểu trình tự và cách đặt tên.
Bài 3: Đặc sắc nghệ thuật.
Yếu tố biểu cảm có tác dụng gì trong bài:
Hình ảnh được xây dựng mang tính biểu cảm cao, toát lên số phận của người dân thuộc địa, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của chính quyền thực dân. Khiến cho người đọc nhận ra lòng căm phẫn kẻ thống trị tàn ác, niềm xót xa, thương cảm cho số phận nô lệ.
4. Củng cố: (3p)
 Xem lại nội dung của 2 văn bản.
5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: (3p) 
- Đọc diễn cảm văn bản Thuế máu (lưu ý giọng điệu mỉa mai, đanh thép trong bút pháp trào phúng của tác giả).
- Chuẩn bị tiết sau: ôn tập các yếu tố trong văn nghị luận (luyện tâp)
IV. Rút kinh nghiệm
- Thầy:
- Trò:..
Kí duyệt tuần 30, ngày
Tổ phó
Trịnh Mỹ Hằng