Giáo án Hóa học Khối 9 - Tuần 21 - Năm học 2018-2019 - Trường THCS Ngô Quang Nhã

Ngày soạn :	25-12-2018	
Tiết : 41; Tuần : 21
Bài 31: SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN 
CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Mục tiêu :
1. Kiến thức: 
- HS nắm được các nguyên tố trong bảng hệ thống tuần hoàn sắp xếp theo chiều tăng dần của diện tích hạt nhân nguyên tử. Lấy ví dụ minh hoạ.
- Cấu tạo của bảng tuần hoàn gồm: Ô nguyên tố, chu kì, nhóm. Lấy ví dụ minh hoạ.
2. Kĩ năng : 
- Dựa vào vị trí nguyên tố suy ra cấu tạo nguyên tử.
3. Thái độ: Có ý thức tích cực trong học tập.
II. Chuẩn bị : 
1. Thầy: Bảng hệ thống tuần hoàn nguyên tố
2. Trò: Ôn lại kiến thức cấu tạo nguyên tử lớp 8. 
 Bảng hệ thống tuần hoàn nguyên tố hoá học.
III. Các bước lên lớp:
1. Ổn định lớp: (1p)
2. Kiểm tra bài cũ: 
3. Nội dung bài mới:
Hoạt động của thầy
Hoạt động trò
Nội dung cơ bản
Hoạt động 1: Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn: (7p)
GV: Hiện nay có khoảng bao nhiêu nguyên tố hoá học?
GV: Các nguyên tố hoá học đã được các nhà bác học ng/cứu, sắp xếp vào 1 hệ thống gọi là Bảng hệ thống tuần hoàn nguyên tố hoá học -> Treo bảng
GV: Gọi 1 HS đọc thông tin
- Bảng hệ thống tuần hoàn nguyên tố hoá học được sắp xếp dựa trên cơ sở nào ?
HS: Trên 110 nguyên tố
HS: Trả lời
I. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn: 
 Sắp xếp theo chiều tăng dần diện tích hạt nhân nguyên tử
Hoạt động 2: Cấu tạo bảng tuần hoàn (30p)
GV: Giới thiệu: Bảng tuần hoàn có trên 100 nguyên tố và mỗi ng/tố được sắp xếp vào 1 ô.
- Treo ô 12: Ta biết được thông tin gì về ô nguyên tố này?
- Số hiệu nguyên tử cho biết điều gì?
HS: Tác dụng với axit, kiềm, muối
- Trả lời
- Trả lời
- VD: về ng/tố Na
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn:
1. Ô nguyên tố:
- Mỗi ô: cho biết sớ hiệu nguyên tử , KHHH , tên, NTK của nguyên tố đó
- Số hiệu ng/tử = số thứ tự = số đơn vị diện tích hạt nhân = số e trong nguyên tử
GV: Treo sơ đồ chu kì 1 và 2:
- Chu kì 1,2 có điểm gì giống nhau?
=> Rút kết luận
GV: Giới thiệu: có 7 chu kì:
- Chu kì 1,2,3 : nhỏ
- Chu kì 4,5,6,7 lớn.
GV: Yêu cầu HS tìm hiểu chu kì 1
- Số lượng nguyên tố, tên nguyên tố
- Điện tích hạt nhân tăng hay giảm từ H à He ?
- Số lớp e của H và He ?
=> Rút kết luận.
Yêu cầu : HS lấy vd khác?
GV: Các nguyên tố trong cùng 1 nhóm có điểm gì giống nhau?
GV: Y/cầu HS quan sát Li và clo -> có kết luận chung về nhóm 7
- Cùng số lớp e
- Chiều điện tích hạt nhân tăng
HS: Theo dõi và trả lời
- Có 2 ng/tố H và He
- Tăng từ H+ --> 
 He2+
- Là 1 lớp e
HS: Trả lời:
- Số e ngoài cùng bằng nhau
- Số tt nhóm = số e ngoài cùng
HS: trả lời
2. Chu kì:
 Chu kì là dãy nguên tố mà nguyên tử:
- Cùng số lớp e
- Điện tích hạt nhân tăng: trái -> phải
=> Số thứ tự chu kì = số lớp e
3. Nhóm :
 Là cột nguyên tố:
- Số e ngoài cùng bằng nhau
- Điện tích hạt nhân tăng dần ( trên xuống dưới)
=> Sốp thứ tự nhóm = số e ngoài cùng của nguyên tử
4. Củng cố: (5p)
1. Kể tên 5 nguyên tố mà nguyên tử đều có 4 lớp e. Cho biết Số e lớp ngoài cùng của mỗi nguyên tử đó?
2. Kể tên 3 nguyên tố mà nguyên tử đều có 3 e lớp ngoài cùng. Cho biết Số e lớp của mỗi nguyên tử đó?
5. Hướng dẫn hs tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: (2p)
- Về nhà học bài nêu được ý nghĩa ô nguyên tố, chu kì, nhóm.
- Xem và chuẩn bị trước nội dung III và IV
IV. RÚT KINH NGHIỆM: 	
GV:
HS:. 
Ngày soạn :	25-12-2018	
Tiết : 42; Tuần : 21
BÀI 31: SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN
 CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC (TT)
I. Mục tiêu :
1. Kiến thức: 
- HS nắm được quy luậtbiến đội tính kim loại, phi kimtrong chu kì, nhóm> Lấy ví dụ minh họa.
- Ý nghĩa của bảng tuần hoàn: Sơ lượt về mối liên hệ giữa cấu tạo nguyên tử, vị trí nguyên tố trong bảng tuần hoàn và tính chất hoá học cơ bản của nó.
2. Kĩ năng: 
- Dựa vào vị trí nguyên tố suy ra cấu tạo nguyên tử, tính chất cơ bản của nguyên tố và ngược lại.
3. Thái độ: Có ý thức tích cực trong học tập.
II. Chuẩn bị : 
1. Thầy: Bảng hệ thống tuần hoàn nguyên tố
	 Chu kì 2,3 phóng to. Nhóm 1,2 phóng to
2. Trò: Ôn lại kiến thức cấu tạo nguyên tử lớp 8. 
 Bảng hệ thống tuần hoàn nguyên tố hoá học
III. Các bước lên lớp:
1.Ổn định lớp: (1p)
2. Kiểm tra bài cũ: (4p)
 - Chu kì là gì ? Nhóm là gì?
3. Nộ dung bài mới:
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Nội dung cơ bản
Hoạt động 1: Sự biến đổi tính chất của các nguyên tố trong BHTTH: (10p)
GV: Y/cầu HS quan sát chu kì 2:
- Hãy cho biết Số lượng nguyên tố?
- Số thứ tự chu kì cho ta biết điều gì?
- Tính phi kim, kim loại của chu kì từ đầu đến cuối thay đổi như thế nào?
Vd: Y/cầu HS nhận xét chu kì 3
GV: Thông báo: Đầu chu kì là kim loại kiềm, cuối chu kì là halogen, kết thúc là khí hiếm
HS: Trả lời
- Có 8 nguyên tố
- Số e ngoài cùng của Li (nhóm 1)là 1e. Ne (nhóm VIII) là 8e
III. Sự biến đổi tính chất của các nguyên tố trong BHTTH:
1. Trong 1 chu kì:
- Số e ngoài cùng tăng từ 1e à 8e
- Tính kim loại giảm dần, tính phi kim tăng dần ( từ trái sang phải)
Hoạt động 2: Trong 1 nhóm (10p)
GV: Y/cầu : Quan sát nhóm I,VII rút 
ra nhận xét :
- Có mấy nguyên tố?
- Số lớp e, số e ngoài cùng ?
- Tính kim loại, tính phi kim?
=> Kim loại nào mạnh nhất, phi kim nào mạnh nhất?
HS: Trả lời
=> Kim loại mạnh nhất là Fr, 
- Phi kim mạnh nhất là F
2. Trong 1 nhóm:
- Số lớp e tăng dần
- Tính kim loại tăng dần
- Tính phi kim giảm dần
 (đi từ trên xuống dưới)
Hoạt động 3: Ý nghĩa bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học? (10p)
GV: Nêu vd: Biết nguyên tố x có số hiệu nguyên tử là 17, chu kì 3, nhóm VII. Hãy cho biết:
- Cấu tạo nguyên tử của ng/tố đó?
- T/c của ng/tố X và so sánh với ng/tố lân cận
=> Rút kết luận
HS: Thảo luận 4 p’
- ng/tố X là Cl
- Chu kì 3: 3 lớp e. Nhóm 7: có 7e ngoài cùng
- Cl ở cuối chu kì 3 nên là phi kim hoạt động mạnh
* So sánh:
- C/kì: Cl < S
- Nhóm: Br < Cl < F
IV. Ý nghĩa bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học?
1. Biết vị trí nguyên tố à cấu tạo ng/tử, tính chất của nguyên tố đó.
GV: Nêu vd: Ng/tố X có điện tích hạt nhân là 16+ , 3 lớp e- và lớp ngoài cùng có 6e- 
- Hãy nêu tính chất cơ bản của nó?
=> Rút kết luận
- Vị trí 16 (S)
- Gần cuối chu kì 3 , gần đầu nhóm VI => phi kim
2. Biết cấu tạo ng/tử của nguyên tố ta có thể suy đoán vị trí và tính chất nguyên tố đó
4. Củng cố: (9p)
Bài tập: Hãy điền số liệu và thông tin thích hợp vào ô trống?
Bảng 1:
Vị trí nguyên tố
Tính chất của nguyên tố
Số ĐTHN
Số e
Số lớp e
Số e lớp ngoài cùng
Số hiệu ng/tử
9
9+
9
2
7
Phi kim mạnh
STT chu kì
2
Li 3+
->Ne10+
3 -> 10
2
1 -> 8
Kim loại giảm -> PK tăng
STT nhóm
VII
2 -> 6
7
PK giảm -> KL tăng
Bảng 2:
Vị trí nguyên tố
Cấu tạo nguyên tử
Tính chất của nguyên tố
Số ĐTHN
Số e
Số lớp e
Số e lớp ngoài cùng
Số hiệu ng/tử
12
STT chu kì
3
12+
3
2
Kim loại hoạt động mạnh
STT nhóm
2
5. Hướng dẫn hs tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: (1p)
- Về nhà học bài
- Làm bài tập 1,2,5,6 (7*)
IV. RÚT KINH NGHIỆM: 	
GV:
HS:. 
Châu Thới, ngày...tháng...năm 2018
TRÌNH DUYỆT TUẦN 21